Akademik Dersler - Tanıtım

Son Güncelleme Tarihi: 29/10/2026

Ders Kodu - Ders Adı	Ders Türü	Teori + Uygulama	AKTS
ARK583 - Yakındoğu'da Kentleşme	I.Yarıyıl	3 +0	6.0

Ders Dili	Türkçe
Ders Türü	Seçmeli Dersler
Öğretim Elemanları	PROF. DR. MAHMUT BİLGE BAŞTÜRK
Dersin Veriliş Biçimi	Bu ders sadece yüz yüze eğitim şeklinde yürütülmektedir.
Dersin Verildiği Yer	Okulda
Kullanılan Eğitim Platformları	Yüz Yüze
Önkoşullar	Bu dersin ön koşulu ya da eş koşulu bulunmamaktadır.
Önerilen Dersler	Bu dersle ilişkili önerilen herhangi bir ders yoktur.
Önerilen Kaynaklar	• ALGAZE, Guillermo (2013). Uruk Dünya Sistemi: İlk Yakındoğu Uygarlığının Yayılım Dinamikleri, (Çev. G. B. Özcan), Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul. ISBN: 9786053962259.• LIVERANI, Mario (2016). Antik Doğu'da Ütopya ve Merkezileşme, (Çev. C. Üstün), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul. ISBN: 9789750835926.• CHILDE, V. Gordon (2024). Kendini Yaratan İnsan, (Çev. F. Ofluoğlu), Varlık Yayınları, İstanbul. ISBN: 9789754340334.• LIVERANI, Mario (2023). Uruk: İlk Kent, (Çev. M. S. Çetindaş), Doğu Batı Yayınları, Ankara. ISBN: 9786254449833.• MARELLO, Paolo (2020). Eski Mezopotamya’da Devlet ve Ekonomi, (Çev. A. Er), İletişim Yayınları, İstanbul. ISBN: 9789750529511.
Staj & Uygulama	Bu ders için uygun değildir.
Dersin Amacı	Dersin amacı, MÖ 4. binyılda Güney Mezopotamya’da ortaya çıkan ilk kent devletlerini, devlet sisteminin oluşumunu ve erken şehircilik modellerini arkeolojik veriler ışığında incelemektir. Bu doğrultuda ders; anıtsal kamu mimarisi, yazının icadı, kitle üretimi çanak çömlekler, mühürcülük ve ticaret ağları üzerinden Uruk kültürünün Yakındoğu'daki kentleşme sürecini nasıl şekillendirdiğini öğrencilere kavratmayı hedefler.

Haftalar	Öğrenme Çıktıları	Konular	Öğretim Yöntemleri
1. hafta	ÖÇ-1	Dersin kapsamı, coğrafi çerçeve, terminoloji ve Uruk öncesi Geç Kalkolitik Dönem arka planı ele alınır	Anlatım Soru-Yanıt Tartışma
2. hafta	ÖÇ-1	Güney Mezopotamya’da tarımsal dönüşüm, sulama teknolojileri ve erken köy yerleşimlerinin kentleşmeye etkisi incelenir.	Anlatım Soru-Yanıt Tartışma
3. hafta	ÖÇ-1 ÖÇ-2	Uruk Dönemi kronolojisi, katmanlaşması ve Eanna Kutsal Alanı'ndaki ilk anıtsal mimari evreler analiz edilir.	Anlatım Soru-Yanıt Tartışma
4. hafta	ÖÇ-1 ÖÇ-2	Teokratik devlet yapısının ortaya çıkışı, tapınak ekonomisi ve merkezi yönetim mekanizmaları tartışılır.	Anlatım Soru-Yanıt Tartışma
5. hafta	ÖÇ-1 ÖÇ-2	Erken idari sistemler, mühür kullanımı, silindir mühürlerin gelişimi ve bürokrasideki rolü değerlendirilir.	Anlatım Soru-Yanıt Tartışma
6. hafta	ÖÇ-2 ÖÇ-3	Tokenlerden (hesap taşları) piktografik tablete geçiş süreci ve yazının icadının idari işlevi incelenir.	Anlatım Soru-Yanıt Tartışma
7. hafta	ÖÇ-2 ÖÇ-3	Devrik ağızlı çanaklar (Beveled-rim bowls) üzerinden kitle üretimi, rasyon dağıtımı ve standartlaşma tartışılır.	Anlatım Soru-Yanıt Tartışma
8. hafta	ÖÇ-2 ÖÇ-3	Ara sınav haftası değerlendirmesi ve kent içi sosyal tabakalaşma ile iş bölümünün arkeolojik verileri sunulur.	Anlatım Soru-Yanıt Tartışma
9. hafta	ÖÇ-1 ÖÇ-2 ÖÇ-3	Uruk kentinin mekansal organizasyonu, konut alanları, surlar ve kamusal alanların analizi yapılır.	Anlatım Soru-Yanıt Tartışma
10. hafta	ÖÇ-3	Hammadde arayışı, ticaret ağlarının gelişimi ve Guillermo Algaze’nin "Uruk Dünya Sistemi" kuramı ele alınır.	Anlatım Soru-Yanıt Tartışma
11. hafta	ÖÇ-2 ÖÇ-3	Kuzey Mezopotamya ve Güneydoğu Anadolu'daki Habuba Kabira ve Arslantepe gibi Uruk kolonileri ve istasyonları incelenir.	Anlatım Soru-Yanıt Tartışma
12. hafta	ÖÇ-2 ÖÇ-3	Uruk kültürünün yerel Geç Kalkolitik topluluklarla olan etkileşimi, asimilasyon ve hiyerarşi süreçleri analiz edilir.	Anlatım Soru-Yanıt Tartışma
13. hafta	ÖÇ-2 ÖÇ-3	Uruk Dönemi'nin sonundaki iklimsel, ekonomik ve siyasi değişimler ile merkezi sistemin çöküş nedenleri tartışılır.	Anlatım Soru-Yanıt Tartışma
14. hafta	ÖÇ-2 ÖÇ-3	Uruk sisteminin mirası, Cemdet Nasr Dönemi’ne geçiş ve Erken Hanedanlar Dönemi kent devletlerine etkileri özetlenir.	Anlatım Soru-Yanıt Tartışma

Nitelikli Eğitim

Eğitim Bilimleri ve Eğitim Teknolojileri Toplum, Hukuk ve İletişim

Yazılı Yoklama (Açık Uçlu Sınav) Ödev

Değerlendirme Yöntemi ve Geçme Kriterleri
	Sayısı	Yüzde (%)
1.Ara Sınav	1	40
Dönem Sonu Sınavı	1	60
Toplam (%)		100